Między jednym a drugim kołobrzeskim spotkaniem, krążąc po kołobrzeskich ulicach, spotykając się z Kołobrzeżanami – tyle dobrej energii, prawdziwie energetyczna kąpiel – notowałem sobie tak (trochę w pamięci, a trochę w notatniku oprawnym w krecią skórkę, jaki już dość dawno sprezentowała mi Ukochana):
    „Tak to ten” jest nie tyle powieścią kołobrzeską, ile okołobrzeską. Mówi poniekąd o Kołobrzegu, ale krążąc około niego. W ten sposób intensyfikuje chyba tylko powszechne zjawisko, zwyczajny odruch każdego z nas. Otóż przeważnie mówiąc o tym, co się zdarzyło, inkrustujemy nasze relacje tym, co zdaje nam się, że się zdarzyło, a też tym, co wmawiamy sobie, że się zdarzyło, i tym, co – jak wiemy – się nie zdarzyło, ale powinno było się zdarzyć. Bo ludzki świat ma charakter teatralny, pół-fikcyjny. Jest wyłożony gąbką fabuł i materacami słów, jest pełen znieczulających spektakli, wzruszających monodramów i wzniosłych scen grupowych.
    (Naga prawda, odarta z tych wmówień i uzupełnień, byłaby zapewne nieludzka, anty-ludzka. Tak się nieraz obawiam. Zwłaszcza po zmroku).
    A rzeczywistość na te kreacje, na tę aktywność naszych wyobraźni reaguje jak żywy organizm. Czasem wchłania te nasze fikcjonalne protezy, otorbia nasze inwencje, anektuje je i obrasta, a czasem cofa się przed nimi jak, nie przymierzając, draśnięty nieostrożnie czułek stułbi. O: zaledwie opisałem budynek na wydmach jako Radiooberżę, coś rozebrało go pospiesznie.
    Choć, rzecz jasna, myśląc tak, przypisujemy sobie zbyt wielką moc. Nigdy lub prawie nigdy nie ma w takich razach związków przyczynowo-skutkowych, w najlepszym razie jest tylko synchroniczność, czyli „akauzalny znaczący zbieg okoliczności”. Wypowiadanie się o świecie nigdy nie osiąga skuteczności magii. I chwała Bogu: człowiek przecież przestałby pisać, zamilkłby, znieruchomiał, przytłoczony bezmiarem odpowiedzialności.

*

    Robię ten wstęp, ponieważ chcę znowu pokazać kilka fotografii Kołobrzegu. Są to jednak co najwyżej „notatki do powieści”: akcja książki nie rozgrywa się przecież w przedstawionych miejscach, lecz w jakichś innych, bardzo podobnych (kopiach? reprintach? powidokach?). Niby w Kołobrzegu, ale jednak w „Kołobrzegu”. Możecie więc Państwo obejrzeć zdjęcia bez obaw, że Waszą wyobraźnię zamierzam sparaliżować.
    A propos: niedawno zaprzyjaźniona Internautka opowiedziała mi, jak zwiedzała warszawską Wolę według opowieści z mojego „Wielościanu”. Bardzo mnie to uradowało, ale wątpię przecież, żeby chodziła po Woli z „Wielościanem” przed oczami; tak naprawdę chodziła po „Wielościanie” z Wolą przed oczami, i to pewnie nie po moim, lecz po własnym „Wielościanie”. W „Tak to ten” rozgrywa się pod koniec książki scena z mandarynkami, dziś tak ją właśnie rozumiem: że bardzo rzadko nie rozmijamy się, opakowani szczelnie w swoje światy.
    Co powiedziawszy, zapraszam na pogranicze realności i fikcji.
    Najpierw wejdziemy do „Casablanki” (Z biura w ratuszu wystarczyło przejść na drugą stronę rynku i nawet po pewnym czasie [Czyżyk] uzyskał przywilej przesiadywania tu w godzinach pracy…):

    A w środku nie byłem w stanie sfotografować malowidła, pod którym wyobraziłem sobie monolog Jacka Myszora po rozstaniu ze Stellą, bo miałem tylko bida-aparat w komórce, a malowidło przedstawiające Bogarta z Ingrid Bergman było tak doświetlone reflektorkami, że zamiast twarzy aktorów, cóż, że mało podobnych, na zdjęciu pojawiały się białe plamy. Ale za to pokażę inną ścianę, vis à vis półokrągłej sofy zaraz za filarem:

    Teraz idziemy w okolice muzeum wojska, gdzie za płotem stoją Ił-21, Lim, haubice i T-34, a nad wszystkim wnosi się maszt oraz wieżyczka z działem, wymontowana z niszczyciela „Burza” (budynek z gablotą, w której leżą rzeczy wydobyte z wraku fokewulfa, znajduje się na zdjęciu w głębi po prawej stronie):

    Teraz będzie pomnik Zaślubin z Morzem (w „Wielościanie” opisany jako Pomnik Bez Głowy – zrobił na mnie wielkie wrażenie, gdy miałem trzy lata): lewa [noga pomnika], która ma obrazować poczet sztandarowy, i prawa, niby płachta sztandaru spływająca aż do ziemi, a nad nimi […] drzewce:

   …Była prawdziwie listopadowa pogoda. Molo kamienne, zresztą w przebudowie, otaczały zwełnione fale (na zdjęciu gdzieś w prawo od główki mola jest to miejsce, skąd wyłowione szczątki fokewulfa):

    A molo spacerowe – ta dosyć niepokojąca konstrukcja… Taki most znikąd, umożliwiający tamtym powrót na nasz brzeg – było zupełnie puste:

    Ono jednak w lepszej pozostawało formie niż Morskie Oko, gdzie niegdyś spotkali się na tarasie Ursula i Otto…

    Te sterczące z piasku drewniane kikuty na pierwszym planie – to resztki fundamentów głównego korpusu kawiarni, który przewrócił się po którymś sztormie na początku lat dziewięćdziesiątych, któremu pozwolono się przewrócić. Z tyłu zaś widać dawne kabiny kąpielowe, przerobione potem na pokoje dla fanatyków plaży…

    …nie pojmował, jak w tych klitkach mógł kiedyś widzieć symbol niewyobrażalnego luksusu.
    Zygmunt Klon, którego rozmyślania tu przypominam, pracuje w sex-shopie przy ulicy Dubois. To jedno z miejsc, których nie sfotografuję. Jest, jest. Wyobraźcie sobie Państwo, że gdzieś w tych kamieniczkach (tak naprawdę znajduje się gdzie indziej, niż to opisałem):

    Nie będzie też (zaglądam do zamówienia, ukrytego wśród komentarzy do wpisu „Tak to ten – fotoalbum”) bitewnej fotografii z liściem klonu. Ani „Jutrzenki Rzeszy”. Ulica, nazywająca się przed wojną Roonstrasse, wygląda dziś tak:

    Na tym ostatnim zdjęciu żółta ściana po lewej stronie należy do sanatorium dziecięcego „Słoneczko”. Ale czy ktoś mógł ze świadomą lub bezwiedną ironią w budynku „Jutrzenki” zainstalować „Słoneczko”? Ursuli w każdym razie, i słusznie, zdawało się to idiotyczne.
    Jest jeszcze „Stella”. A właściwie (też) jej nie ma:

    Dawniej kawiarnia zajmowała większą część pawilonu, również lokal, gdzie sprzedaje się dziś „Kamienie świata”, z wejściem na prawym skraju fotografii. Skurczyła się tymczasem do lodziarni z jednym okienkiem. A taksówkarz, pomagający Ursuli, musiałby dziś zaparkować dokładnie na znaku drogowym. Stał ten znak trzydzieści lat temu, czy nie?…
    W każdym razie trzydzieści lat temu w miejscu, gdzie dziś wznosi się plebania – w cieniu katedry – władze komunistyczne postawiły (z intencją jawnie szyderczą) toaletę publiczną. Z ulgą więc mogłem ulokować księdza Kakadu gdzieś w budyneczku po lewej:

    Kołobrzeg, jako się rzekło, był po ludzku ciepły, lecz atmosferycznie wilgotny i chłodny. Wiały wichry, których na śródlądziu właściwie nie znamy. Chowam notatnik w kreciej skórce do torby. Znowu Warszawa, korki, pospieszne tempo życia.

Ten wpis opublikowano dnia 09-11-2006 (czwartek) o godz. 23:25 i należy on do kategorii Dziennik. Możesz śledzić komentarze do tego wpisu, korzystając z wątku RSS 2.0. Możesz dodać komentarz albo wysłać sygnałTrackback ze swojej strony.