CZEKANIE CUDU (2008)
„Czekanie cudu” miało swój początek na… niniejszej stronie internetowej. W zakładce „Śmierć czarownicy!” napisałem bowiem, charakteryzując swój debiut, że czasem marzę o wznowieniu tej książki, żeby ją poprawić stylistycznie. W pewnej chwili odkrył to kwaśne zdanie wydawca – i zaproponował mi realizację mojego marzenia.
Ale od momentu ukazania się „Śmierci czarownicy!” upłynęło już blisko szesnaście lat i pomyślałem sobie, żeby dołożyć do niej teksty, które napisałem później, nad którymi praca była dla mnie ważna, a które pozostają rozproszone po czasopismach albo w ogóle nie zostały wydrukowane. Powstała w ten sposób rzecz o więcej niż podwójnej objętości – co, jak myślę, usprawiedliwia zmianę tytułu – układająca się, w mojej przynajmniej intencji, w opowieść o opuszczaniu badania literatury na rzecz literatury samej, a także o przechodzeniu przez doświadczenie kryzysu wartości („Śmierć czarownicy!” nosiła podtytuł „O literaturze i wątpieniu”) ku ostrożnej i opatrzonej wieloma zastrzeżeniami afirmacji.
Spis treści – w wersji cokolwiek rozszerzonej – przedstawia się następująco:
I. O literaturze i wątpieniu [czyli książka „Śmierć czarownicy” po stylistycznych poprawkach]
1. Archeologia optymizmu [o „Dumaniach pesymisty” Aleksandra Świętochowskiego, z których wynika, jakie niegłupie myśli przemilczali zazwyczaj pozytywiści poza tym jednym]
2. Pozytywistyczna księga Hioba [o „Placówce” Bolesława Prusa, której prawie już nikt nie czyta, choć wbrew pozorom można tam znaleźć coś intrygującego]
3. Śmierć czarownicy [o „Dziurdziach” Elizy Orzeszkowej, moim zdaniem jedynej powieści z okresu pozytywizmu, która wytrzymuje porównania z „Lalką”, czyli jest naprawdę dobra]
4. Trzy kroki ku nicości [o trzech wierszach: Miriama, Staffa i Leśmiana]
5. Z genealogii doktora Jekylla [o tym, skąd się wziął Przybyszewski]
6. Ciągłość listopadowych parków [o „Nocy listopadowej” Wyspiańskiego]
7. Monte Carlo nad Dnieprem [o tym, jak Tadeusz Miciński widział Europę]
8. Młoda Polska dzieckiem podszyta [o tym, co moim zdaniem jest fajnego i co jest niefajnego w literaturze i sztuce okresu Młodej Polski]
9. Cierpienie, zdziecinnienie, zbawienie [o Marii Komornickiej – Piotrze Odmieńcu Właście; w związku z tym tekstem zaszczyciła mnie polemiką prof. Maria Janion w swojej książce „Kobiety i duch inności”]
10. Czekanie cudu [o zapomnianym malarzu, Antonim Kamieńskim; od tego tekstu, który gatunkowo jest chyba esejem, zaczęła się moja droga do literatury pięknej]
11. Getto wyobraźni [o konieczności pożegnania się z estetyką młodopolską, którą się kiedyś zachwycałem]
II. O dwóch końcach wieków
12. Pierwszy upadek Bunga [czyli jeszcze o Młodej Polsce i Witkacym]
13. Trzy krótkie wiersze, trzy długie, trzy krótkie [jeden z pierwszych moich tekstów na temat poetów z kręgu „brulionu”: o Marcinie Świetlickim, Marcinie Baranie i Jacku Podsiadle]
14. Pani Bovary ogląda MTV [o „Fraktalach” Nataszy Goerke]
15. Więcej niż 130 nocy [o „Arytmii” Jacka Podsiadły, z dodaniem uwag na temat „Ubika” Philipa Dicka]
16. Najsilniejszy facet tego miasta [o „Wierszach zebranych” Podsiadły]
III. O filmie i sacrum
17. Nasz, prawdziwy, Bóg, człowiek [o filmach: „Ostatnie kuszenie Chrystusa” Scorsese’a i „Jezus z Nazaretu” Zefirellego]
18. Światło w klatce [o filmach: „Łowca androidów” Ridleya Scotta, „Twin Peaks: Ogniu, krocz ze mną” Davida Lyncha i „Niebieski” Krzysztofa Kieślowskiego]
19. Zagubiona faustostrada [o „Zagubionej autostradzie” Lyncha w związku z „Faustem” Goethego]
IV. Próby mediacji
20. Mediacje Tadeusza Micińskiego [mój „fundamentalny” tekst na temat autora „Nietoty”]
21. Pisanie Niespełnionego [autokomentarz do przeróbki poematu „Niedokonany” Micińskiego, jaka znajduje się w mojej powieści pt. „Prąd zatokowy”]
22. Niepokój i sacrum [o pewnym pomyśle na przezwyciężenie konfliktu między wiarą chrześcijańską a sztuką nowo- i ponowo-czesną]
Zajrzyj też na stronę wydawcy.
