Wstęp
   
„Tak to ten” jest grą nowej generacji, wyrastającą z doświadczeń projektantów takich obecnych na rynku gier, jak wirtualne puzzle, RPG z cyklu „Sherlock Holmes versus Wszyscy Bandyci” oraz gra planszowa „Ignis fatuus”.
   
Gra „Tak to ten” składa się z trzech poziomów, które penetrować może gracz. Na poziom wyższy przechodzi się po wypełnieniu wszystkich SUGESTII DLA GRACZA (zob. niżej) z poziomu niższego lub po zlekceważeniu ich jako niegodnych danego uczestnika gry.
   
Dla wygody i satysfakcji użytkowników w niniejszym Podręczniku liczba SUGESTII DLA GRACZA została zredukowana. Z gry można więc korzystać, wydłużając ich listę, wymyślając inną lub rezygnując z nich w ogóle.
   
Jednym z możliwych przebiegów gry jest powstrzymanie się od zrealizowania jakiejkolwiek SUGESTII DLA GRACZA (w literaturze przedmiotu tak rozegrana partia nosi nazwę „partii recenzenckiej”). Innym, jeszcze bardziej radykalnym scenariuszem jest nie przystąpienie do gry w ogóle. Należy jednak pamiętać, że powstrzymanie się od gry jest również grą.
   
Niniejszy Podręcznik sugeruje zestandaryzowany przebieg partii, związany z lekturą tekstu zatytułowanego „Tak to ten” wraz z poniższymi uwagami.

   

Level I: Mapa opowieści

PRZESTRZEŃ. Rzecz rozgrywa się w czterech miastach; są nimi (w porządku alfabetycznym):
   
Buenos Aires
   
Kołobrzeg
   
Warszawa
   
Wrocław

CZAS. Rzecz rozgrywa się w czterech zasadniczych płaszczyznach czasowych; są to (w porządku chronologicznym):
   
Lata 1928-1945
   
Lata 1972-1974
   
Lata 1989-1995
   
Rok 2000 (wkrótce po świętach wielkanocnych, na pięć miesięcy przed uroczystościami tysiąclecia biskupstwa kołobrzeskiego)
   
Opowieści bohaterów epizodycznych mieszczą się w okresach dzielących wskazane płaszczyzny (np. pierwsze lata działalności prababci Kleksika to przełom lat 40. i 50.; historia pani zakochanej w malarzu rozgrywa się na przełomie lat 60. i 70.; itd.).

BOHATEROWIE. Oto indeks ważniejszych postaci (w porządku metrykalnym):
   
Człowiek w płaszczu marki Burberry
   
Felsen Andreas alias Skałłon Andriej
   
Riese Elizabeth
   
Rauber Otto alias Henning Ralf
   
Turek Wincenty
   
Toczyłło Stefan
   
Radwan Hubert
   
Dudziński Kazimierz ksiądz alias Kakadu
   
Henning Ingrid alias Irena alias I. (alias inne imiona na „i”)
   
Meier Ursula alias Riese Ursula
   
Klon Zygmunt
   
Ryszard (ojciec Kleksika)
   
Krystyna (matka Kleksika)
   
Lisik alias El
   
Czyżyk Bogusław (Boguś)
   
Piotrowin Wiktor
   
Jodłowski Grzegorz
   
Piotrowin Marta alias Nenufar
   
Mimo alias Morawska Mirella
   
Myszor Jacek
   
Słupek Stella
   
Kleksik alias Aleksander
   
Piotrowin Mateusz
   
Setadir (kotka)

SUGESTIE DLA GRACZA:
   
1. Rozmieść postaci w przestrzeni i czasie, opisanych wyżej. Pamiętaj, że długowieczni bohaterowie mogą występować w więcej niż jednej płaszczyźnie czasu, a także odwiedzać więcej niż jedno miasto; także po swojej śmierci …
   
2. Jakie mogą być Twoim zdaniem dalsze losy Mimo, Stelli Słupek, Jacka Myszora, małżeństwa Piotrowinów?
   
3. Porównaj początek i zakończenie powieści. Co stanowi ramę opowiadanej historii?
   
4. Zwróć uwagę na to, kto opowiada. Początkowo spotkasz pierwszoosobowego narratora, a mianowicie dziennikarza lokalnej stacji, Grzegorza Jodłowskiego; o pozostałych bohaterach będzie się mówiło w trzeciej osobie. Ale od pewnego miejsca w książce także o Grzegorzu Jodłowskim zaczyna się mówić per „on”, choć narracja pierwszoosobowa nie znika całkiem. Jakie to miejsce? Skąd ta zmiana? W jakich okolicznościach mówi się o nim w trzeciej osobie, a w jakich pozostaje on pierwszoosobowym narratorem? Co z takiego podziału wynika?

   

Level II: Klucze do wnętrza

Klucz pojedynczy. Na stronie 17 dowiadujesz się, że to, co przeczytałeś do tej pory (czyli pierwsza scena książki), było jedynie fragmentem powieści Andrzeja Walczaka, odczytywaną na antenie rozgłośni „Radiooberża”.

SUGESTIE DLA GRACZA:
   
Czy to jedyny taki chwyt w książce? A w szczególności:
   
1. Który jeszcze fragment książki zostaje przez jedną ze słuchaczek zdemaskowany jako powieść kryminalna i streszczony?
   
2. Który epizod z udziałem Grzegorza Jodłowskiego zostaje skomentowany przez słuchaczkę, jakby była świadkiem tego wydarzenia, choć nie rozegrało się ono na antenie „Radiooberży”?
   
3. Co poprzedza bezpośrednio ostatni fragment powieści, w którym występuje Ursula?
   
4. Gdzie znajduje się w powieści moment, w którym jeden ze słuchaczy podszywa się pod Grzegorza Jodłowskiego i przemawia do nas „zamiast niego”?
   
A teraz, jeśli już sformułowałeś odpowiedzi na te pytania:
   
1. Co o wiarygodności całej opowieści mówią Twoje odpowiedzi? W jaki sposób łączą się one z hipotezą, z którą opuściłeś Poziom I?
   
2. Spróbuj zrekonstruować, co w obrębie powieści dzieje się na pewno naprawdę i oddzielić to od całej reszty (UWAGA: hipotez może być więcej niż jedna). Czego świadectwem jest ta „cała reszta”? Skąd płynie, z czego się bierze?

Pęk innych kluczy. Wybierz sceny, które zwróciły Twoją uwagę i spróbuj ustalić związek pomiędzy nimi. Poniżej (jak to w Podręczniku dla gracza) proponowany jest jeden z wariantów takiego wyboru.
   
Załóżmy zatem, że zwróciły Twoją uwagę następujące fragmenty: (a) pierwsze pojawienie się człowieka w płaszczu Burberry, s.145-147 (ponieważ pojawia się on potem wielokrotnie jak, nie przymierzając, Artur Barciś w „Dekalogu”); (b) scena erotyczna (bo jest niestety tylko jedna); (c) ostatnia rozmowa z panem Hubertem (bo stanowi zwieńczenie wątku, związanego z głównym bohaterem); (d) rozmowa ze słuchaczką na s. 395-397 (bo zamyka ją coś, co wygląda na jakąś wpadkę drukarni – seria liter bez ładu i składu).
SUGESTIE DLA GRACZA:

Ad (a)
   
1. Jaki znany tekst jest parafrazowany w wypowiedzi człowieka w płaszczu?
   
2. W obrębie czyjego snu go widzimy?
   
3. Kim zatem prawdopodobnie jest ów człowiek?
   
4. Dlaczego został przez autora ubrany w płaszcz marki Burberry, czyli w strój elegancki, a – jak na miasto o wysokim stopniu bezrobocia i relatywnie niskiej średniej stopie życiowej – także bardzo drogi? Które to jego przyjście?
   
5. Porównaj teraz tę scenę z wypowiedziami słuchaczy, których narrator określa mianem „maniaków religijnych”. Jaka jest między nią a nimi relacja: zgoda czy przeciwstawienie?
   
6. W jakich okolicznościach widzimy po raz ostatni człowieka w płaszczu? Dlaczego nikt nie zwraca na niego uwagi (jak dotąd – także żaden z recenzentów)? UWAGA: na to ostatnie pytanie istnieje z pewnością wiele wariantów odpowiedzi.

Ad (b)
   
1. Kiedy między kochankami dochodzi do fizycznego zespolenia, osypują się na nich złożone wcześniej i najwyraźniej nie dość porządnie podklejone puzzle. Co przedstawiały?
   
2. W tym samym momencie tekst traci spójność: pojawiają się w nim wtrącenia nie związane bezpośrednio z tym, co kochankowie robią. Przypomnij sobie, skąd znasz te wtrącenia? (Gracz winien zidentyfikować przynajmniej dwa, a najlepiej trzy źródła!)
   
3. Dlaczego te inkrustacje są w różnych językach?
   
4. Jednym ze wspomnianych trzech źródeł jest pierwsza scena powieści „Tak to ten”. Jaki związek można zbudować między nią a przedstawionym w scenie erotycznej rozpadem puzzli?
   
5. Jakiego rodzaju (niespełnioną) tęsknotę wyraża pod koniec tej sceny narrator? Co symbolizował w naszej kulturze akt seksualny, zanim uległ zdeprecjonowaniu przez pornografię?
   
6. Scena kończy się przypomnieniem, że kobieta ma na stole rozłożone inne puzzle. Co przedstawiają?
   
7. Jak się ma temat jednych i drugich puzzli do postaci ze sceny (a)?

Ad (c)
   
1. Jak brzmi komentarz pana Huberta do pudełka, które mu przyniósł Grzegorz Jodłowski?
   
2. Jak się ma jego rada, co Grzegorz powinien zrobić z pudełkiem, do puzzli, o których mówi scena (b)?
   
3. A jak ona się ma do całej gry, której uczestnikiem jesteś?

Ad (d)
   
1. Po zawiadomieniu o śmierci pewnego mężczyzny (pytanie uzupełniające: o kim prawdopodobnie mowa?), słuchaczka wspomina scenę (c) i wyciąga z niej pewien „morał”. Jak on brzmi?
   
2. Jak ów „morał” ma się do puzzli, a jak do toczonej niniejszym przez Ciebie gry?
   
3. Słuchaczka odwołuje się aluzyjnie do pewnego tekstu, po czym połączenie telefoniczne zostaje zerwane. Co to za tekst? Czy pojawia się on już w związku z którąś z wyżej omawianych scen?
   
4. Połączenie zostało zerwane. Może to przypadek. A jeśli nie?

   

Level III: Odlot dla polonistów i czytelników zażartych

SUGESTIE DLA GRACZA:
   
1. Spróbuj odczytać tekst, zaszyfrowany na s. 396-397.
   
2. Przeczytaj wiersz Tadeusza Micińskiego pt. Bojan (np. w wydaniu – Tadeusz Miciński, Poezje, oprac. Jan Prokop, Wydawnictwo Literackie Kraków 1980, s.167) i poszukaj w „Tak to ten” miejsca, gdzie pojawia się jego parafraza.
   
3. Przeczytaj powieść Tadeusza Micińskiego pt. Nietota (najłatwiej dostępne wydanie: wydawnictwo tChu, Warszawa 2004). Czy dla relacji Arjaman- Mag Litwor jest w „Tak to ten” jakaś analogia?

    Życzymy bezkresnej zabawy!